Mobil Marketinq Nədir?

Mobil marketinq; mobil telefonlar, planşetlər və ya veb-saytlar, sosial medialar və bu kimi mobil tətbiqlər vasitəsilə müəyyən edilmiş kütləyə çatmaq üçün istifadə edilən çoxkanallı bir marketinq texnikasıdır.

Mobil marketinq ilk olaraq mobilliyin ənənəvi marketinq vasitələri ilə inteqrasiyası ilə başlamışdır. Bu cür kampaniyalarda müştəri ilə interaktiv bir hala gəlməsini təmin etmək üçün istifadə edilən bir vasitə halına gəlmişdir. Müştərilərdə satın alma istəyini mobil vasitələr üzərindən həyata keçirmək məqsədilə və bununla yanaşı mobillik tətbiqlərindən də istifadə edilərək istehlakçı kütləsinə xidmət göstərir. Keçmişdən günümüzə edilən texnoloji irəliləyişlər nəticəsində təşviqat vasitələrinin də sayının artması və xərc artımı səbəbindən ortaya çıxan problemlər müəssisələrin bu istiqamətdəki marketinq və təşviqat fəaliyyətlərinə də təsir etmişdir.

Keçmiş zamana baxdıqda televiziyanın tək kanallı olduğu dövrlərdə müəssisələr etdikləri reklamların təsirini ertəsi gün edilən satışlarda görə bildikləri halda, günümüzdə daha fərqli sistemlərin və çoxkanallı televiziyaların olması səbəbindən müəssisələrin fəaliyyətləri dəyişə bilməkdədir. Bu səbəblə müəssisələr daha az xərc çəkərək təsirli marketinq üsullarına girişirlər. Tam olaraq bu nöqtədə internet və mobil telefonlar işə düşür. Ənənəvi vasitələrə nisbətən daha az xərclərlə mesaj və bildiriş göndərilən vacib marketinq və ünsiyyət vasitəsinə çevrilmişdirlər. Nümunə olaraq; facebook, youtube, Instagram və televiziya reklamları göstərilə bilər.

Mobil marketinqin təqdim etdiyi imkanlar digər marketinq vasitələrinin təqdim etdiyi imkanlara görə fərqlilik göstərə bilər. Mobil cihazlar sayəsində müştəriyə hər zaman çata bilmə və bununla yanaşı şirkətlərə ən sürətli geri dönüşü təmin edən marketinq texnikasıdır. Bu sayədə digər marketinq vasitələrinə nisbətən daha üstün bir mövqedə olmasını təmin edir.

Mobil Marketinqin Xüsusiyyətləri

Mobil marketinqin sahib olduğu xüsusiyyətlər bunlardır;

Təkbətək (birə-bir) marketinq anlayışının olması: İstehlakçı kütlə ilə media vasitəsilə birbaşa ünsiyyət qurulur. Sözügedən ünsiyyətdə, birbaşa marketinq kanalından istifadə edilir.

İcazəli marketinq üsulundan istifadə edilməsi: İstehlakçı kütlənin gözlədiyi mesajlar onlara çatdırılır. Bu mesajlara nümunə olaraq; reklam təqdimatları, məhsul təqdimatları, endirim və fürsətlər və s. göstərilə bilər. Hədəf kütlədən icazə alınaraq həyata keçirilir.

Ölçülə bilən olması: Bu marketinq fəaliyyətinin səmərəliliyi ölçülə bilər. Mobil marketinq, müəssisələrin həyata keçirdiyi kampaniyaların hansı dərəcədə nə qədər səmərəli olduğu və məhsulların istifadə vərdişləri ilə bağlı məlumatlar verir.

Aşağı xərcə malik olması: Bu marketinq növü eyni zamanda birbaşa marketinq tətbiqlərindən biri olduğu üçün xərcləri də aşağı olur.

Markaya yönəlik yüksək nisbətdə fərqindəlik: Bu marketinq tətbiqlərinin qavranılma səviyyələri yüksək olur. Şəxsi kanallardan istifadə edilməklə müştəriyə birbaşa çatılır.

Tək və ya İki tərəfli olması: Bu marketinq növü eyni zamanda interaktiv bir quruluşa sahibdir. Bu baxımdan müştəri, bu tətbiqlərin fəal üzvü mövqeyində ola bilər.

Sürətlidir: İnfrastruktur texnologiyaları sayəsində göndərilən mesajlar, istehlakçıya saniyəsində çata bilir. Beləliklə, geri dönüş (rəy) saniyələr içərisində alına bilir.

Mobil Marketinqin Məqsədləri

Mobil marketinqdə əsas məqsəd; istehlakçı ilə media vasitəsilə birbaşa ünsiyyət qurmaqdır. Bəhs edilən ünsiyyətdə, birbaşa marketinq kanalından istifadə edilir.

İstehlakçılar baxımından mobil marketinq üçün prioritet olan məqsəd; yalnız kompüter, noutbuk arxasından deyil, ağıllı telefon kimi vasitələrlə istədikləri yerdən və istədikləri zamanda satın alınmaq istənən məhsul və ya xidmətin xüsusiyyətlərini görüb, sifariş vermə, ödəniş edə bilmə, qısaca alış-veriş edə bilmə qabiliyyəti qazanmaqdır. Bu sayədə istehlakçıların işləri asanlaşır və böyük ölçüdə zaman və enerji qənaəti təmin edilir.

Şirkətlər / Müəssisələr baxımından mobil marketinq; aşağı xərcli və interaktiv olmaqla yanaşı yüksək təsir etmə gücünə malik olan fərdi bir marketinq vasitəsidir. Bu sayədə müəssisələr marka fərqindəliyi yaratma, marka imicini dəyişdirmə, marka sadiqliyini artırma kimi imkanlara sahib olurlar.

Mobil Marketinqin Müəssisələrə Verdiyi Üstünlüklər

Mobil marketinq; mobil cihazların öz xüsusiyyətlərinə görə iki əsas üstünlüyü olur. Bunlar; cihazların hər zaman açıq ola bilməsi və hər zaman istifadəçisinin yanında daşımasıdır. Bu vəziyyətdə marketoloqlar üçün əsas üstünlük, hədəf kütlələrinin mobil cihazlarını daşımaları sayəsində hər zaman əlçatan olmasıdır.

Yaponiyada mobil cihazlardan mesaj göndərilməsinin digər ənənəvi vasitələrə nisbətən daha az xərcli olması, mobil telefonları müəssisələr baxımından vacib bir marketinq vasitəsi edir.

Mobil marketinq, müəssisələrin həyata keçirdiyi kampaniyaların səmərəli olmasını və istifadə vərdişləri haqqında məlumat alınmasını asanlaşdırır. Mobil marketinqin ənənəvi marketinq üsullarına görə üstünlükləri bu şəkildə sıralanır:

• Məhsula və edilən reklama göstərilən reaksiya daha asan ölçülə bilər.
• Seqmentasiya və hədəflənən müştəriyə çatmaq daha asan olur.
• Geri dönüş (rəy) nisbətinin daha yüksək olduğu müşahidə edilmişdir.
• Ənənəvi marketinq texnikalarına nisbətən daha az xərc tələb edir.
• Müştəri ilə qarşılıqlı əlaqə (interaktivlik) daha yüksəkdir.
• Ünsiyyət fərdi (fərdiləşdirilmiş) olur.
• Fərqli hədəf və ya kütlələrə uyğun kampaniyalar inkişaf etdirilə bilər.
• Dinamik olur.
• İstehlakçı kütlənin davranış və istəklərini nəzərə ala bilən bir kanal olur.

Mobil marketinq, mobil texnologiya sayəsində fərdi kompüter (PC) və televiziya vasitələrinin sabitlik (stasionarlıq) məhdudiyyətlərini aradan qaldırır. Marketinq növünün sahib olduğu bu potensialın, mal və xidmət alış-veriş vərdişlərini tamamilə dəyişdirə biləcəyi düşünülür.

Dünyada və Türkiyədə Mobil Marketinq

Dünyada edilən ilk mobil marketinq kampaniyası 1998-ci ildə edilmişdir. İsveçrəli MINICK adlı bir mobil tətbiq agentliyi tərəfindən Ericsson şirkəti üçün həyata keçirilmişdir.

Mobil marketinq üsulu, ilin (2000) əvvəlində Avropa və Asiyanın əksər bölgələrində olduqca populyar olması ilə və şirkətlərin bu şəxslərdən cib telefonlarının nömrəsinin toplayaraq mesajların göndərilməsi ilə olduqca sürət qazanmışdır.

Morgan Stanley-in fikirlərinə görə mobil internet masaüstü internetdən daha sürətli bir şəkildə böyüyür. Mark Meeker-ə görə isə 5 il içərisində internetə mobil texnologiya ilə qoşulan şəxslərin sayı, masaüstü kompüterlərdən qoşulanların sayını keçəcəkdir. Kevin Nakao, şirkətlərin virtual mühitlərdə olmasının böyümələrindən daha vacib olduğu üzərində dayanmışdır.

Türkiyədə isə ilk dəfə mobil marketinq kampaniyasının fikir öncüsü Mobilera şirkətindən Tolga Alıcı olmuşdur. Tolga Alıcı ilk növbədə Lipton-a öz təklifini vermiş və Mobilera tərəfindən “Lipton Ice Tea Evo” adlı bir kampaniyanın dizayn edilməsi ilə həyata keçirilmişdir. MPD-nin (Mobil Pazarlama Derneği) 2009-cu ilin noyabrında Türkiyə ofisini qurması, bu marketinq növünün inkişafı baxımından çox vacib bir addım olmuşdur.

2011-ci ildə təşkil edilən Mobil Marketinq Söhbətlərində Türkiyənin mobil marketinq vəziyyəti müzakirə edilmişdir. Mobil marketinqin Türkiyədə üç il ərzində üç dəfə artacağı bildirilmişdir.